Tranposrt – kolejne ujęcie

W zależności od gałęzi transportu, można mówić o odrębnościach procesu przewozowego mających wpływ na ekonomiczną charakterystykę usługi transportowej.

Ujecie podmiotowe transportu polega na rozumieniu transportu jako gałęzi gospodarki narodowej, gdzie transport jest zazwyczaj przedmiotem polityki transportowej. W ujęciu podmiotowym zwraca się uwagę na wydzielenie transportu z innych czynności. M. Madeyski zdefiniował to następująco: “[...] transport jest to technicznie, organizacyjne i ekonomicznie wydzielone z innych czynności, celowe przemieszczanie wszelkich ładunków i osób”. Takie postawienie sprawy eliminuje z obszaru zainteresowań ekonomiki transportu wiele ważnych zagadnień związanych z przemieszczaniem, np tzw. transport własny oraz przemieszczenia realizowane samochodami prywatnymi. Zauważa to A. Piskozub, choć akceptuje definicję M. Madeyskiego. Wydaje się to jednak zbyt mocnym ograniczeniem przedmiotu ekonomiki transportu.

W ujęciu rzeczowym transport to wyposażenie materialne służące realizacji czynności transportowych. Można w różny sposób klasyfikować składniki materialne systemu transportowego. Podstawowy podział dotyczy wyróżnienia:

• infrastruktury, na którą składają się drogi transportowe, urządzenia oraz wyposażenie punktów transportowych, w tym między innymi wyposażenie punktów ładunkowych i przesiadkowych, warsztaty, garaże itp.; infrastruktura transportu opisywana jest często jako liniowa i punktowa, a jej najistotniejszą cechą jest zdolność: przepustowa i przewozowa,
• suprastruktury, czyli taboru, (środków przewozowych) i urządzeń transportowych (srodków pracy oraz jednostek ładunkowych, takich jak kontenery).

Infrastruktura transportowa to podsystem transportu, a transport zaliczany jest infrastruktury społeczno-ekonomicznej kraju, na którą składają się:

• infrastruktura społeczna: urządzenia i instytucje świadczące usługi w zakresie prawa i bezpieczeństwa, kształcenia, oświaty i kultury, służby zdrowia itp.,
• infrastruktura ekonomiczna; urządzenia i instytucje transportowe, energetyczne, irygacyjne, melioracyjne, komunalne (wodociągi, kanalizacja, gazociągi).

Infrastrukturę transportową (jako podsystem transportu) tworzą:

• drogi wszystkich gałęzi transportu,
• punkty transportowe (porty morskie, dworce, lotniska, przystanki itp.),
• urządzenia pomocnicze służace bez pośrednio do obsługi dróg i portów transportowych.

Podstawowe techniczne cechy infrastruktury transportowej to:

• niepodzielność techniczna,
• długi okres powstawania,
• długi okres żywotności,
• ograniczone możliwości importu.

Techniczna specyfikacja infrastruktury jest przyczyną określonych cech ekonomicznych, takich jak:

• wysoka kapitałochłonność i majątkochłonność,
• długi okres zamrożenia i zwrotu nakładów inwestycyjnych,
• niepodzielność ekonomiczna,
• występowanie efektów zewnętrznych (w tym wielu o charakterze efektów odroczonych).