Podział Transportu

Transport w ujęciu podmiotowym opisywany jest za pomocą klasyfikacji pionowej i poziomej. Klasyfikacje te dobrze obrazują zróżnicowanie produkcji transportowej, choć w praktyce można obserwować – zwłaszcza w przypadku podziału poziomego – zacieranie sie różnic pomiędzy niektórymi rodzajami transportu. W praktyce komplikuje to legislację, gdyż działalność transportowa podlega wielu regulacjom (np. koncesjonowaniu i licencjonowaniu), które powinny opierać się na precyzyjnych definicjach.

Podział gałęziowy transportu (pionowy) polega na wyodrębnieniu podsystemów transportowych ze względu na zróżnicowanie środka transportowego – można mówić w tym przypadku o podziale gałęziowym dzielącym transport na:

• przesyłowy (charakteryzujący się brakiem środków przewozu),
• wehikułowy: lotniczy, wodny (morski i śródlądowy) oraz lądowy (szynowy i drogowy)

Podział poziomy transportu polega na wyodrębnianiu rodzajów trans­portu ze względu na kryteria charakteryzujące rodzaje prowadzonej działalności transportowej, takie jak:

• forma własności – transport publiczny (państwowy – w tym własność ewentualnej grupy państw, komunalny), prywatny i spółdzielczy,
• dostępność – transport publiczny, czyli powszechnie dostępny, branżowy (w warunkach gospodarki rynkowej jest to wynik ograniczeń dostępności spowodowanych specyfiką technologi i przewozu), własny,
• regularność (regularny, nieregularny),
• cel działania (transport zarobkowy i niezarobkowy – własny),
• przedmiot przewozu (transport towarowy i pasażerski),
• zasięg (transport międzynarodowy, krajowy: ogólnokrajowy, regionalny, międzyosiedlowy i lokalny, a w tym miejski),
• pojemność pojazdu – dotyczy transportu pasażerskiego (transport zbiorowy i indywidualny),
• organizacja procesu transportowego (transport bezpośredni , gdzie wykorzy­stuje się tylko jeden środek transportowy i transport pośredni).

Transport pośredni ma miejsce wtedy, gdy przewóz realizowany jest wię­cej niż jednym środkiem transportu. Można tu spotkać się z takimi pojęciami szczegółowymi dotyczącymi transportu pośredniego jak:

• kombinowany,
• multimodalny,
• intermodalny,
• łamany.

Transport kombinowany (combined transport) to przewóz ładunków co najmniej dwiema gałęziami transportu (pojęcie uwypukla technologiczny aspekt przewozu) – zazwyczaj za przewóz odpowiada dwóch przewoźników. Pojęcie transportu multimodalnego (multimodal transport) rozpowszechnione w USA utożsamiane jes t z pojęciem transportu intermodalnego (intemiodal transport) stosowanym w Europie i oznacza przewóz ładunków co najmniej dwiema gałę­ziami transportu, na podstawie jednej umowy przewozowej przez jednego wy­konawcę umowy. Transport łamany ma miejsce wtedy, gdy przewóz odbywa się za pomocą dwóch lub więcej środków transportowych w ramach jednej gałęzi (następuje przeładunek). Transport kombinowany i intermodalny odbywa się dzięki technologiom transportowym umożliwiającym przewóz bez przeładunku – za pomocą jednostek ładunkowych (takich jak kontenery) lub pojazdów, które mogą być przewożone specjalnie przystosowanymi pojazdami innych gałęzi wraz z ładunkiem.