Transport

Pojęcie transportu używane jest w trzech znaczeniach:

• czynnościowym, jako czynność polegającą na przemieszczaniu
• podmiotowym, jako działalność wydzielona z innych czynności (no. przemysłowych, rolnych, handlowych)
• rzeczowym, jako wyposażenie materialne służące przemieszczaniu.

Transport w ujęciu czynnościowym ma synonimy – w większości języków są to odpowiedniki polskich słów komunikacja, przewóz i łączność. Dyskusja dotycząca związku tych terminów była szczególnie intensywna w latach 70 XX wieku. Choć nie zakończyła się jednoznacznym wynikiem, to przyczyniła się do uporządkowania terminologii ekonomiki transportu. W późniejszych latach badania ekonomiki transportu w większym stopniu skupiły się na złożonych problemach realnej sfery transportu, a problemy terminologiczne nie były już przedmiotem szerzej prowadzonej dyskusji.

Wspomniany spór terminologiczny dotyczył relacji pojęć transport-komunikacja, które może mieć przynajmniej pięć znaczeń, jako:

• dziedzina przekazywania wiadomości – w odróżnieniu od transportu jako dziedziny przemieszczania osób i ładunków, w tym znaczeniu komunikacja jest synonimem łączności,
• pojęcie obejmujące zarówno przemieszczanie osób i ładunków (transport) jak i wiadomości (łączność),
• pojęcie obejmujące całość stosunków ludzi do siebie albo tylko tę ich część która ma na celu wymianę dóbr,
• termin oznaczający wszelki ruch zorganizowany – w odróżnieniu od niezorganizowanego, który miałby cechować transport,
• pojęcie oznaczające przekazywanie informacji w rozumieniu przyjętym przez cybernetykę.

W wyniku prowadzonej dyskusji naukowej wykrystalizowały się dwa odmienne podejścia definicyjne:

1. traktujące transport i komunikację jako hierarchicznie podporządkowane pojęcia (pogląd taki przyjęli między innymi P. Małek i K. Roszko), zgodnie z którymi transport jest najszerszym terminem obejmującym wszystkie czynności przemieszczania osób, ładunków lub wiadomości która zapewnia stałą możliwość korzystania z urządzeń przewozowych w danej relacji,
2. ujmujące transport i komunikację jako częściowo pokrywające się pojęcia (pogląd taki sformułował A. Piskozub, a M. Madeyski rozwinął w koncepcję tzw. pokrywających się kół), gdzie transport to działalność polegająca na celowym przemieszczaniu osób i ładunków, natomiast komunikacja to proces porozumiewania się ludzi, na który składa się łączność (przemieszczanie wiadomości) oraz umożliwienie porzumiewania się za pomocą transportu; w ten sposób pojęcie transportu częściowo pokrywa się z pojęciem komunikacji.